فصل 2

خانواده از دیدی یک مؤسسه حقوقی است و روابط اعضای آن بناچار باید مبتنی بر ضوابطی باشد. بررسی حقوق خانواده در پنج قسمت قابل ذکر است.

فصل دوم آن مربوط به حقوق اختصاصی زنان است.

فصل سوم آن مربوط به حقوق شوهر یا وظیفه زن است.

در قسمت چهارم سخن از حقوق فرزندان است.

در فصل پنجم سخن از حقوق والدین و اجداد است.

برای دانلود متن کامل پایان نامه های کارشناسی ارشد رشته حقوق (همه گرایش ها) می توانید اینجا کلیک کنید

مقدمه

فوائد رعایت حقوق

حقوق مشترک

1-سکونت مشترک

2-مضاجعت و تمکین

3-ستر و لباس یکدیگر

4-معاشرت نیکو

5-وحدت و انس

6-تکمیل و تکامل

ضرورت رعایت حقوق

ضمانت اجرای حقوق

 

 

نه تنها زندگی خانوادگی بلکه زندگی اجتماعی نیاز به قواعد و ضوابطی دارد که اعضاء مؤظف به تبعیت از آن میباشند. اسلام برای تحکیم خانواده و بنفع هر یک از اعضای آن حقوق و وظایف مخصوصی وضع کرده که رعایت آن سبب نزدیکی افراد بهم شده و درهم ریختگی ها و هرج و مرج ها را از بین می برد.

این حقوق از زمانی است که ازدواجی صورت میگیرد و زن و مردی بر اساس قرارداد تصمیم میگرند تحت شرایطی مورد قبول با هم زندگی نمایند.

فواید رعایت حقوق

رعایت حقوق برای زن و شوهر و فرزندان این فواید را دارد که اولاً مرز مسؤولیت ها را نسبت بیکدبگر معین میکند. طوری که هر یک از اعضاء در می یابند چه راه و روش و چه مشی مشخصی را باید در پیش گیرند تا مورد توجه و عمل کرده به وظایف و تعهد باشند.

بر اثر آن نظم در خانواده برقرار می شود و آزادی ها مهار شده و تحت ضابطه اندیشه‌ای درمی آید. دیگر کسی تن به بی بند و باری نمی دهد و هرج و مرج در محیط خانواده نخواهد بود. حیثیت هر کس در چارچوب آنچه برایش مطرح است شناخته شده و روی آن حساب خواهد شد.

رعایت حقوق در خانواده سبب پیدایش امنیت در آن میشود، حدود توقعات اعضای خانواده از یکدیگر معلوم میگردد، طرز رفتارها مشخص و در چارچوب ضابطه ها علنی میگردد. زن و شوهر می توانند برای کار و زندگی خود برنامه ریزی کنند و وضع حال و آینده را پیش بینی نمایند.

و بالاخره رعایت حقوق باعث ایجاد عدالت در خانواده شده و هر یک از اعضاء بر اساس آن برای خود و دیگران مرزی قائل میشوند و از آن حد و مرز تجاوز نکنند و این مجموعه خود عامل و سبب رشد خانواده و در سطحی کلی تر سبب رشد جامعه انسانی است.

 

سکونت مشترک:

اعضای خانواده مادام که در تعهد یکدیگرند در یک خانه و در زیر یک سقف زندگی میکنند. و این امر خود سبب پیدایش انس ها و الفت ها و موجب تداوم زندگی است. این زندگی خانوادگی نیست که مرد در ایران، زن در اروپا و فرزندان در جائی دیگر باشند. در چنین صورتی شوهر دیگر شوهر نیست، بلکه عامل و کارگزاری برای همسر و فرزندان است.

وضع بهمین گونه است در باره فرزندان. این روا نیست که پدر و مادری بهر علتی فرزند خود را از خود دور بدارند و مثلاً ببهانه تربیت بهتر یا علل و انگیزه‌های دیگر او را به پرورشگاه و یا مهد کودک بسپارند. در آنصورت دیگر چه پدری و چه مادری و چه فرزندی؟

 

ستر و لباس یکدیگر:

تعبیر قرآن از زن و شوهر این است که برای هم لباس و ساتر باشند (هن لباس لکم و انتم لباس لهن) و این بنظر ما تعبیری بسیار ظریف و واجد نکته هائی بسیار مهم است. تفاسیر اسلامی در این رابطه تحلیل هائی دارند که اهم آنها عبارتند از:

-اینان لباس یکدیگرند بدین معنی که حافظ یکدیگر از آسیب ها و عوارض مختلفند.

-ساتر هم و پو.شنده عیوب و نواقص یکدیگرند و سعی دارند عیب یکدیگر را نزد بیگانه علنی نسازند.

-مانع فجور و گناه یکدیگرند و اجازه نمی دهند آلودگی و فجوری بریا یکدیگر باشد.

-مایه آراستن و زیبائی و سبب سرووضع پیدا کردن یکدیگر.

-وبالاخره مایه حفظ هم از حدت و شدت گرمای جنسی و غریزی یکدیگرند.

معاشرت نیکو:

در روابط خانوادگی اصل بر این است که تصور شود همه خیرخواه یکدیگرند و در طریق رشد و تکاملب هم گام برمیدارند. از بدخواهی نسبت بهم و دیگر عیوب اخلاقی دور و مبرا هستند و بر این اساس با حسن تلقی از امور با یکدیگر برخورد دارند. عیب هم را نادیده میگیرند و برای بزرگ کردن عیوب هم اقدامی ندارند.

وحدت انس:

بنای حیات خانوادگی بر انس و یکرنگی گذارده شده و از این بابت هیچ واحد و ارگانی را مشابه آن نمی یابیم. حتی در ضرب المثل ها و کنایات و استعارات مربوط به وحدت ها و یگانگی ها بغیر از جنبه های عقیدتی مسأله خانواده و اعضای آنرا به عنوان نمونه ذکر میکنند.

روایات متعددی در اسلام توصیه به این امر دارند که زن و شوهر موجبات رشد یکدیگر را فراهم آورند و این رشد هم در جنبه مادی است و هم در جنبه معنوی است، مثلاً برخی از احادیث اسلامی گویند زنی که موجبات تحصیل شوهرش را فراهم کند و سببی بسازد که عالم گردد خداوند بهشت را بر او ارزانی دارد. و هم روایتی دیگر می گوید زنی که موجبات حج و شرکت شوهر را در جهاد فراهم آورد خود در اجر و پاداش آن شریک است (مکارم الاخلاق، بحارالانوار)

حقوق دیگری هم وجود دارند که اگر نیکو نگریسته شوند در همین ابواب گرد هم می آیند از جمله حفظ جوانب یکدیگر، برخورد با صمیمیت، تلاش برای رفاه و سعادت هم، حفظ و تداوم انس بحدی که روایات ما میگویند مکروه است زن و شوهر بر یک سفره غذا نخورند. وفاداری بشروط ضمن عقد و حتی قولهائی که صورت شرطی نداشته باشد. مثلاً اگر شوهر بهمسرش قول داده است همسر دیگری نگیرد بر او لازم است این شرط را رعایت کند.

آنچه قابل ذکر است این است که این حقوق باید در مرز قرآن و سنت باشد و اسلام اجازه نمی دهد که مسلمانی بر حکم خدا پیشی گیرد و ضوابطی معین نماید که مخالف آن باشد. وجود سنت قرآن بر سر سفره عقد حاکی از این موضوع است که زن و شوهر خود را مکلف به ادای وظایفی در این چارچوب میدانند و باید این رعایت را همچنان ادامه بخشند. زن و شوهر مسلمان وظیفه دارند همه اعمال و رفتلر خود را با قرآن و سنت منطبق سازند نه تنها یک بعد و یک جنبه آن را.

 

 

فصل 2

دامنه حقوق زن

الف) نفقه: غرض از نفقه چیزی است که فردی برای زندگی متعارف و متعادل خود بدان نیاز دارد. و در این بحث شامل انواع هزینه هائی است که مرد در ازای پیمان زناشوئی آن را برای زن باید متحمل گردد.

نفقه شامل مواردی چون غذا، مسکن، لباس، اثاث البیت مورد نیاز، حتی در فقه اسلامی هزینه آرایش است که شوهر بر طبق ضوابطی باید آن را بپردازد. این پرداخت بر سااس نیاز، شأن، و شرایط متعارف اجتماعی است. در زمینه نفقه زن مطالب و نکاتی است که باید بدان توجه شود:

این وجوب از آغاز زندگی مشترک است تا زمان مرگ و حتی در مدت عده طلاق رجعی، خواه زن فقیر باشد و خواه غنی. اگر شوهر ورشکست شود حق زن مقدم بر ادای دیگر بدهی است. اگر شوهر نتواند به وضع متعارفی نفقه را بپردازد در صورت تمکن وظیفه جبران دارد. اگر چند روزی نفقه را ندهد و زن آن روزها را بگذراند بدهی شوهر از زن ساقط نخواهد شد.

شوهر وظیفه دارد لباس و مسکن مناسبی در اختیار زن بگذارد، غذات و لباسی برای زن تهیه کند که از وضع او در خانه پدرش بهتر باشد. از نظر کلی وضع باید بگونه ای باشد که آسایش نسبی او را بگونه ای مشروع و قابل قبول فراهم سازد.

اگر در شؤون زندگی زن خدمتکار مطرح بوده شوهر باید آن را عهده دار گردد و این خود هشداری است برای مردان که در انتخاب همسر مراقب باشند.

 

برخورد خوش

از حقوق و مطالبات زن از شوهر یکی این مسأله است که شوهر باید برخورد خوشی با زن داشته باشد. این برخورد خوش به صور و شیوه هیا گوناگون است که اهم آن میتو.اند راجع به موارد زیر باشد:

احترام: رسول خدا (ص) فرمود: کسی که زن میگیرد باید احترامش کند (من اتخذ زوجه فلیکرمها (کافی)، جلوه دیگر این احترام مراقبت از اوست بدان خاطر که زن در تعبیر قرآنی بصورت حرث و کستزاری معرفی شده است و طبعاً این حرث نیاز به حمایت دارد.

مدارا: امام صادق (ع) فرمود حق زن بر شوهر این است که او را سیر کند و او را بپوشاند و اگر لغزش و خطایی مرتکب شد او را ببخشد (بحارالانوار ج 74) و هم در حدیث دیگر آمده است که رسول خدا (ص) فرمود: بهترین مردان امت من کسانی هستند که دست ستم به سوی خانواده خود دراز نکرده و به آنان احسان میکنند (مکارم الاخلاق – خیرالرجال من امتی اللذین لایتطاولون علی اهلیهم و یحسبون علیهم)

امام سجاد (ع) فرمود: حق همسر تو آن است که بدانی خدای او را مایه آرامش و الفت تو قرار داده و این را از جمله نعمتهای بزرگ خدا بشماری و از این رو در رفتار خود مدارا کنی و احترام او را نگاه داری در سخنان پیامبر و امام امیرالمؤمنین بارها توصیه به مداریا با زنان است و رأفت با آنها.

رعایت عدالت: این هم نکته ای مهم و از حقوق واجبه آنهاست که شوهر در رابطه با زن عدالت را بنمایند. به قدرت و زور متوسل نشود و استبداد خود را عامل حقانیت خویش قرار ندهد.

پیشگیری و منع:

از وظایف شوهر در رابطه با همسر یکی این است که در رابطه با لغزش های بعدی پیشگیری هائی داشته باشد موجباتی به وجود آورد که زن به دام نیفتد و عفت و پاکدامنی او لکه دار نگردد. هم چنین او را از افتادن در وادی گناه که سقوط آور است محافظت نماید.

اسلام مرد را موظف کرده است که زن را حفظ کند، هم جسم و روان او را و هم عفت و اخلاق او را و باید مراقب باشد تا خطری برای او پدید نیاید. حافظ و حامی او از ناملایمات باشد، او را از فسق و فجور بازدارد، از دید اجنبی مصون و از نگاههای شهوت آلود مستورش دارد.

روایات ما میگویند مردی که میداند زنش آلودگی دارد و با این حال او را تحمل میکند و یا عکس العمل نمی دهد دیوث است و بوی بهشت را نخواهد شنید. این سخن نشان می دهد که مسؤولیت او در رابطه با همسر تا چه حد است.

غرض آنکه مرد هم بحکم اسلامی و هم به حکم قانون موظف به ادای حقوق واجبه زن در مسائلی است که برشمردیم و هم مراعات حال و احوالش در دیگر موارد که جنبه انسانی دارد و ما آنها را برشمردیم. اسلام او را گل یا ریحانه معرفی میکند. آنکس که بخواهد از ریحانه‌ای بهره ببرد باید از عوامل آلوده او را دور نگه دارد.

 

فصل 3

حقوق شوهر

مقدمه

دامه حقوق شوهر

1-تمکین زوجه

2-اطاعت و فرمانبرداری

3-حفظ عفت خود

4-حفظ عفت شوهر

5-مدیریت کانون

6-اخلاق خوش

7-تحمل شوهر

8-پنهان داشتن ها

از دیگر حقوق شوهر

 

حقوق شوهر

مقدمه

یک زن خوب و شایسته از دید اسلام زنی اسن که بنحوی شایسته سعی به شناسایی حقوق شوهر و ادای آن بوجهی نیکو داشته باشد و آنچه از او در این رابطه مورد انتظلر است رعایت وظایف بنحوی مؤدبانه است نه توجه به زیبائی صورت و یا حقوق بگیری و کارمندی.

 

دامه حقوق شوهر

اینکه حقوق شوهر چیست و تا چه دامنه ای است بحثها و نظرات بسیار است. شاید همه آنها و یا بخش مهمی از آن را بتوان در این بحث بشرح زیر مطرح کرد:

1-تمکین زوجه: غرض تمکین در مضاجعت است. داشتن رابطه آمیزشی با زن از حقوق شوهر است و زن نمی تواند در این زمینه شوهر را مانع شود و یا عذری بیاورد، مگر آنگاه که برای او منعی شرعی و یا زیستی مطرح باشد.


پاسخ دهید