فصل پنجم

بحث و نتیجه‌گیری

 

مقدمه

در این فصل تلاش می‌شود تا یافته‌های این پژوهش با یافته‌های قبلی مقایسه شده و بحث و نتیجه‌گیری به عمل آید. در این راستا ابتدا سوال پژوهشی ارائه شده در فصل اول مورد بررسی قرار می‌گیرد و در پایان پس از جمع‌بندی، پیشنهادهای پژوهشی و کاربردی ارائه خواهد شد.

 

بحث و نتیجه‌گیری

دراین پژوهش سوال پژوهشی به این صورت مطرح شد که آیا بین میزان اضطراب دانشجویان قبل از امتحانات و در ایام امتحانات تفاوت وجود دارد.

تحلیل این سوال نشان داد که بین میزان اضطراب دانشجویان قبل از امتحانات و در ایام امتحانات تفاوت وجود دارد و این تفاوت معنی‌دار است. به طور کلی تحقیقات زیادی تأثیر نامطلوب اضطراب را بر عملکرد دانش آموزان و دانشجویان تأیید کرده‌اند.

از جمله این پژوهش‌ها  می‌توان به پژوهشی که هیل و ساراسون انجام دادند اشاره کرد. آنها در مدت چهار سال در یک مطالعه طولانی مدت 713 کودک دبستانی را پیگیری کردند. کودکانی که اضطراب زیادی داشتند نسبت به آنهایی که اضطراب کمی داشتند نمرات کمتری گرفتند. تفاوت بین کودکانی که اضطراب امتحان در آنها بالا بود و آنهایی که اضطراب کمتری داشتند با بالاتر رفتن سن بیشتر می‌شد.

سماوات 1373 در دانشگاه تبریز، ترکیبات خون دانشجویان قبل و بعد از امتحان را مشاهده کرده است، این ترکیبات قبل و بعد از امتحان، متفاوت بوده که می‌تواند اضطراب امتحان باعث تشدید بیماریهای قلبی شود.

خانواده در شدت بخشیدن به اضطراب نقش مهمی دارد. (روش‌های آمرانه، انتظارات دور از توانائیها و استعدادهای فرد). تحقیق جالب بولدوگ 1992، در مورد اینکه آیا فشار پدر یا مادر با میزان اضطراب امتحان رابطه دارد. پسرانی که از طرف پدر احساس فشار می‌کرده‌اند اضطراب کمتری نسبت به کسانی که از طرف مادر تحت فشار بوده‌اند، داشته‌اند.

رابین 1999 معتقد است در اضطراب امتحان به جنبه‌های فرهنگی توجه شود. نوع فرهنگ در اسیا، اروپا و آمریکا تفاوت معنا‌داری را نشان می‌دهد. ارزش‌های فرهنگی بر تشکیل عزت نفس تأثیر می گذارد و این عزت نفس باعث بروز یا عدم بروز اضطراب امتحان می شود.

البته تحقیقات ضد و نقیض دیگری نیز وجود دارد. یان سیچانی(1372) در تحقیقی با عنوان بررسی میزان اضطراب ناشی از امتحانات در دروس دانش آموزان به این نتیجه رسید که بین اضطراب ناشی از امتحانات و پیشرفت تحصیلی رابطه معنی‌داری وجود ندارد.

وکلمر و فیتر(1991) در پژوهشی که انجام دادند بین تلاش به پیشرفت و آزمون اضطراب رابطه نیافتند.

 


پیشنهادهای کاربردی

1- ایجاد و گسترش مراکز مشاوره‌ در خوابگاه‌های دانشجویی

2- روان شناسان و متخصصان در زمینه پیشگیری، کنترل و درمان اضطراب، کتاب‌ها و نشریاتی را چاپ کرده‌ و در اختیار دانشجویان قرار دهند.

3- از آن جایی که تحقیقات زیاد تأیید کرده‌اند که دانشجویان در شرایط اضطراب کم، بهتر می‌آموزند، توجه به این شرایط می‌تواند در امر یادگیری موثر افتد.

4- برقراری شرایط رقابت سالم بین دانشجویان، اجرای امتحانات آزمایشی و میان ترم قبل از امتحانات اصلی، وقت امتحان متناسب با موضوع باشد. همه این عوامل در کاهش اضطراب دانشجویان نقش بسزایی دارند.

 


پیشنهادهای پژوهشی

1- جهت افزایش اعتبار بیرونی تحقیق، پیشنهاد می‌شود که این تحقیق روی دانشجویان دانشگاههای دولتی و آزاد اسلامی از هر دو جنس اجرا گردد.

2- با توجه به این که اضطراب امتحان موضوع مهمی است ضروری است در آینده بیش از پیش بر روی متغیرهای دخیل در اضطراب امتحان مانند عوامل آموزشگاهی، والدین (سطح انتظارات و تحصیلات آنها) و فرهنگ  پژوهش‌هایی صورت گیرد.

3- متغیرهای در این زمینه پیشنهاد می شود که پژوهشگران علاقمند می‌تواند با تدوین فرضیه‌های مناسب، آنها را مورد بررسی قرار دهند. از جمله بررسی میزان اضطراب دانشجویان با عزت نفس، خودکارآمدی، شیوه‌های فرزند پروری و محوبیت گروهی.

4- با همکاری اساتید محترم در جهت بومی کردن، اعتباریابی و پایایی پرسش‌نامه اضطراب زونگ مطالعات صورت گیرد تا این پرسش‌نامه به عنوان ابزاری معتبر در تحقیقات آینده به کار رود.

5- بررسی رابطه رشته تحصیلی با اضطراب امتحان.

6- بررسی تفکیکی بین اضطراب امتحان و اضطراب کلی و تأثیر آنها

7- پژوهش در مورد تأثیرگذاری اضطراب بر حافظه

 

محدودیت‌های پژوهش

پژوهش حاضر نیز همچون سایر پژوهش‌ها با محدودیت‌هایی مواجه بود که موارد زیر از جمله مهمترین آنها هستند:

1- اجرای تحقیق روی دانشجویان پسر تعمیم‌پذیری و یا به عبارت دیگر اعتبار بیرونی پژوهش را محدود می‌سازد.

2- به دلیل عدم آشنایی برخی از دانشجویان با روح تحقیق، وقت و انرژی زیادی صرف توجیه و توضیح اهمیت اجرای تحقیق و جلب همکاری و مساعدت آنها گردید.

3- پایین بودن اعتبار درونی post test به دلیل خستگی و کسالت دانشجویات در فصل امتحانات

4- عدم وجود فضایی آرام برای اجرای آزمون؛ از آنجا که آزمون می‌بایست در فضای نسبتاً آرام اجرا شود، یافتن فضای نسبتاً آرام برای اجرای آزمون در محیط خوابگاه دانشجویی امکان‌پذیر نبود، ولی بیشتر سعی شد تا استانداردهای اجرای آزمون رعایت شود.

 

 

 

منابع و ضمائم

1- انجمن روانپزشکی آمریکا، 1373. طبقه‌بندی اختلالات روانی D.S.M.I.V ترجمه نصرالله پورافکاری، انتشارات آزاد.

2- انرایت، سایمون، ج.، پاول، ترور، ج. 1378. کنترل اضطراب و فشار روانی. ترجمه مهرداد پژوهان. تهران. غزل

3- شولتز، دوان شولتز، الن سیدنی. 1381. نظریه‌های شخصیت. ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران. ویرایش.

4- پورافکاری، نصرت‌الله. 1373. فرهنگ جامعه روان‌شناسی – روانپزشکی و زمینه‌های وابسته. تهران. فرهنگ معاصر.

5- کاپلان، سادوک و گرب . 1367. خلاصه روانپزشکی علوم رفتاری و روانپزشکی بالینی. ترجمه پورافکاری. تهران. انتشارات شهر آشوب.

6- کاپلان، هارولد و سادوک، بنیامین. 1368. خلاصه روانپزشکی بالینی. ترجمه پورافکاری. تهران. ذوقی.

7- مجد، محمد. 1365. روان پویایی اضطراب، نشریه روان‌شناسی ، سال هفتم ، شماره 13، ص 41.

8- سیف، علی‌اکبر، مقدمه‌ای به روان‌شناسی یادگیری. انتشارات دوران.

9- دادستان، پریرخ. 1375. روان شناسی مرضی – تحولی از کودکی تا بزرگستالی. انتشارات سمت. ج 1.

10- سیف ، علی‌اکبر. 1367. تغییر رفتار در رفتار درمانی – نظریه‌ها و روش‌ها. انتشارات نشر دانا.

11- گلدبرگ، ریچارد. اضطراب. ترجمه نصرالله پورافکاری. 1368. تبریز. انتشارات تابش.

12- کوپر، کاری. 1980. غلبه بر اضطراب. ترجمه ماشاءالله مدیحی. 1373. انتشارات یادآوران .

13- معانی، ایرج. 1370. اضطراب. انتشارات چاپ پخش.

14- دادستان، پریرخ. 1376. سنجش و درمان اضطراب امتحان. مجله روان‌شناسی. شماره 1. ص 31.

15- خداپناهی، محمدکریم. 1376. انگیزش و هیجان. تهران. انتشارات سمت.

16- غفوری، منصور. 76-1375. بررسی رابطه بین انگیزش پیشرفت، منبع کنترل، خلاقیت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال سوم دبیرستان‌های نظام جدید متوسط شهر تبریز. در سال تحصیلی 76-1375. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.

17- آلیانی، زهرا. 1382. بررسی رابطه پایبندی به دعا با میزان اضطراب دانشجویان دانشگاه تبریز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. داشگاه تبریز.

18- پناهی شهری، محمود، 1372. بررسی مقدماتی روایی و اعتبار فرم های سیاهه حالت و صفت اضطراب. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس.

19- آذرنیا، اکبر. 1382. بررسی رابطه بین سطوح مختلف اضطراب با حافظه و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پسر سوم راهنمایی شهرستان تبریز در سال تحصیلی 82-1381 . پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تبریز.

20- یان سیچانی، کرمعلی. 1372. بررسی میزان اضطراب ناشی از امتحانات در دروس دانش آموزان سال دوم دبیرستان‌های اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس.

21- پاول و اندایت. 1378. فشار روانی اضطراب و راههای مقابله با آن. ترجمه دکتر بخشی‌پور و صبوری. مشهد. انتشارات آستان قدس رضوی.

 

 

کلید مقیاس اضطراب زونگ

سوالات 5، 9، 13، 19 (منفی)

بقیه سوالات (مثبت)

 

+ 1 2 3 4
4 3 2 1

 

درصد اضطرابی= 100× نمره خام
80

 

 

سطح اضطراب درصد اضطراب
طبیعی %49-%0
خفیف %59-50%
متوسط %69-%60
شدید %79-%70
بسیار شدید %100-%80

 

آزمون اضطراب زونگ

لطفاً جملات زیر را بخانید و متناسب با حس خودتان در یکی از خانه‌های داخل پاسخنامه علامت بگذارید.

1- احساس می‌کنم بیشتر از حدعادی، عصبانی و مضطرب هستم.

2- بدون هیچ دلیلی احساس ترس می‌کنم.

3- زود برآشفته می‌شوم.

4- احساس می‌کنم که دارم خورد می‌شوم و از هم می‌پاشم.

5- احساس می‌کنم که همه چیز روبراه است و اتفاق بدی رخ نخواهد داد.

6- دست و پایم می‌لرزد.

7- سردرد، گردن درد و پشت درد اذیتم می‌کند.

8- احساس ضعف می‌کنم و زود خسته می شوم.

9- احساس آرامش کرده و آرامش خود را به راحتی حفظ می‌کنم.

10- احساس می‌کنم قلبم سریع می‌زند.

11- دایم سرم گیج می‌رود.

12- غش می‌کنم یا احساس شبیه به غش کردن دارم.

13- به راحتی نفس می‌کشم.

14- احساس می‌کنم انگشتان دست و پایم کرخت شده و مورمور می‌کند.

15- دل درد و سوء هاضمه آزارم می‌دهد.

16- زیاد ادرار می‌کنم.

17- دستهایم معمولاً گرم و خشک است.

18- صورتم داغ و سرخ می‌شود.

19- به راحتی به خواب می‌روم و شبها خوب می‌خوابم.

20- در خواب کابوس می‌بینم.

 

 

پاسخ نامه آزمون اضطراب زونگ

 

 

نام                     سن                       میزان تحصیلات

جنسیت      مردo                    زن o                    رشته تحصیلی

وضعیت تأهل

مجردo                 متأهلo         بومی o           غیربومی  o

تعداد اعضای خانواده : کم (3-1) o         متوسط (6-3) o    زیاد (6 به بالا) o

 

ردیف اصلاً ، خیلی کم گاهی وقتها بیشتر وقتها اغلب وقتها   ردیف اصلاً، خیلی کم گاهی وقتها بیشتر وقتها همیشه
1           11        
2           12        
3           13        
4           14        
5           15        
6           16        
7           17        
8           18        
9           19        
10