پایان نامه

عنوان پایان نامه :  تبیین نقش تعادل طبایع اربعه در تعالی اخلاق با نظر به روایات معصومین علیه السلام و حکمای اسلامی

یک صفحه از متن پایان نامه فقط برای نمونه :

حالت چهارم: چون وارد مرحله چهارم حیات بشویم، بلغم بر سایر اخلاط غلبه پیدا می­کند، این همان حالتى است که به چیزى بر نمی­گردد، مگر پیرى و ناتوانى بسوى تلخى عیش، لاغرى، کم شدن نیرو و فساد زندگى. نشانه این حالت آنست که نسیان بر فکر و حافظه او مسلط مى‏شود، چیزها و کسانى را که با آن مربوط بوده نمى‏شناسد، در حضور مردم چرت می­زند و می­خوابد و هنگام خواب بیدار می­ماند گذشته‏ها را بیاد نمى‏آورد، حوادث را فراموش می­کند، عادات خود را از دست می­دهد، روش دیرینه‏اش در زندگى تغییر مى‏یابد. آب جلوه او خشک مى‏شود، موى رویش و ناخن او کم می­گردد، همواره جسمش رو بانعکاس و ادبار می­رود؛ زیرا مزاج او تحت استیلاى بلغم قرار گرفته است و بلغم سرد و خشک است و خود معلوم است که سردى و خشکى فناى اجسام می­باشد، جسم بر اثر غلبه قوه بلغمیه نیروى خود را از دست می­دهد و نابود می­گردد.[1]

در تفسیر فرات: از عبید بن کثیر بسندى از حسن بن على بن ابى طالب علیه السّلام فرمود … پس خداوند جبرئیل را مبعوث کرد و او یک مشت خاک از ظاهر و پوسته زمین گرفت و با آب شیرین و شور مخلوط کرد و خداوند قبل از این که روح را در او بدمد، طبایع را در انسان ترکیب کرد، پس خداوند او را از ظاهر و خاک روی زمین آفرید. فلذا آدم نامیده شد … و او را بچهار طبع وصف کنند، طبع خون و بلغم‏، و صفراء و باد … .[2]

این حدیث طولانی در مورد کعب الحبار یهودی است که در مناظره با عمر بن خطاب سؤالاتی در مورد خلقت که جواب آن در تورات موجود بود، از او پرسید و عمر نتوانست جواب بدهد و با پاسخ آن توسط امیرالمومنین علی (ع) حقانیت و وصایت آن حضرت به اثبات رسید. که در این حدیث امیر المومنین (ع) نحوه ترکیب انسان از طبایع اربعه را قبل از خلقت روح بیان می­کند و صراحتاً خلقت طبایع اربعه در نهاد

[1] . لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى بَنَى الْأَجْسَامَ عَلَى أَرْبَعِ طَبَائِعَ وَ هِیَ الْمِرَّتَانِ وَ الدَّمُ وَ الْبَلْغَمُ وَ بِالْجُمْلَهِ حَارَّانِ وَ بَارِدَانِ قَدْ خُولِفَ بَیْنَهُمَا فَجَعَلَ الْحَارَّیْنِ لَیِّناً وَ یَابِساً وَ کَذَلِکَ الْبَارِدَیْنِ رَطْباً وَ یَابِساً ثُمَّ فَرَّقَ ذَلِکَ عَلَى أَرْبَعَهِ أَجْزَاءٍ مِنَ الْجَسَدِ وَ عَلَى الرَّأْسِ وَ الصَّدْرِ وَ الشَّرَاسِیفِ وَ أَسْفَلِ الْبَطْنِ.

وَ اعْلَمْ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَنَّ أَحْوَالَ الْإِنْسَانِ الَّتِی بَنَاهُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَیْهَا وَ جَعَلَهُ مُتَصَرِّفاً بِهَا فَإِنَّهَا أَرْبَعَهُ أَحْوَالٍ الْحَالَهُ الْأُولَى لِخَمْسَ عَشْرَهَ سَنَهً وَ فِیهَا شَبَابُهُ وَ حُسْنُهُ وَ بَهَاؤُهُ وَ سُلْطَانُ الدَّمِ فِی جِسْمِهِ. ثُمَّ الْحَالَهُ الثَّانِیَهُ مِنْ خَمْسٍ وَ عِشْرِینَ سَنَهً إِلَى خَمْسٍ وَ ثَلَاثِینَ سَنَهً وَ فِیهَا سُلْطَانُ الْمِرَّهِ الصَّفْرَاءِ وَ قُوَّهُ غَلَبَتِهَا عَلَى الشَّخْصِ وَ هِیَ أَقْوَى مَا یَکُونُ وَ لَا یَزَالُ کَذَلِکَ حَتَّى یَسْتَوْفِیَ الْمُدَّهَ الْمَذْکُورَهَ وَ هِیَ خَمْسٌ وَ ثَلَاثُونَ سَنَهً.

ثُمَّ یَدْخُلُ فِی الْحَالَهِ الثَّالِثَهِ إِلَى أَنْ تَتَکَامَلَ مُدَّهُ الْعُمُرِ  سِتِّینَ سَنَهً فَیَکُونُ فِی سُلْطَانِ الْمِرَّهِ السَّوْدَاءِ وَ هِیَ سِنُّ الْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ وَ الْمَعْرِفَهِ وَ الدِّرَایَهِ وَ انْتِظَامِ الْأُمُورِ وَ صِحَّهِ النَّظَرِ فِی الْعَوَاقِبِ وَ صِدْقِ الرَّأْیِ وَ ثَبَاتِ الْجَأْشِ فِی التَّصَرُّفَاتِ. ثُمَّ یَدْخُلُ فِی الْحَالَهِ الرَّابِعَهِ وَ هِیَ سُلْطَانُ الْبَلْغَمِ وَ هِیَ الْحَالَهُ الَّتِی لَا یَتَحَوَّلُ‏ عَنْهَا مَا بَقِیَ إِلَّا إِلَى الْهَرَمِ وَ نَکْدِ عَیْشٍ وَ ذُبُولٍ وَ نَقْصٍ فِی الْقُوَّهِ وَ فَسَادٍ فِی کَوْنِهِ  وَ نُکْتَتُهُ أَنَّ کُلَّ شَیْ‏ءٍ کَانَ لَا یَعْرِفُهُ حَتَّى یَنَامَ عِنْدَ الْقُوَّهِ وَ یَسْهَرَ عِنْدَ النَّوْمِ وَ لَا یَتَذَکَّرَ مَا تَقَدَّمَ وَ یَنْسَى مَا یَحْدُثُ فِی الْأَوْقَاتِ وَ یَذْبُلُ عُودُهُ وَ یَتَغَیَّرُ مَعْهُودُهُ وَ یَجِفُّ مَاءُ رَوْنَقِهِ وَ بَهَائِهِ وَ یَقِلُّ نَبْتُ شَعْرِهِ وَ أَظْفَارِهِ وَ لَا یَزَالُ جِسْمُهُ فِی انْعِکَاسٍ وَ إِدْبَارٍ مَا عَاشَ لِأَنَّهُ فِی سُلْطَانِ الْمِرَّهِ الْبَلْغَمِ وَ هُوَ بَارِدٌ وَ جَامِدٌ فَبِجُمُودِهِ وَ بَرْدِهِ یَکُونُ فَنَاءُ کُلِّ جِسْمٍ یَسْتَوْلِی عَلَیْهِ فِی آخِرِ الْقُوَّهِ الْبَلْغَمِیَّهِ ؛ ( محمد باقر مجلسی ، بحارالانوار ، ج 59 ، ص 316 ) .