12 بیماری‌ که دنیا را دگرگون کرد

ایروین شرمن، استاد بازنشسته رشته زیست شناسی دانشگاه(کالیفرنیا ریورساید)در تازه ترین کتاب خود با عنوان"12بیماری که دنیای ما رو از این رو به اونو کرد" توضیح داده که چیجوری باکتریا، انگلا و ویروسا در شهرها حرکت کرده و ساکنان اونا رو به نابودی می کشونن، رهبران بزرگ و اندیشمندان جوامع رو از بین برده و به دنبال اون، بهداشت عمومی، وضعیت اقتصادی و شرایط سیاسی رو به خطر انداخته و تحت اثر خود قرار میدن.

خلاصه این گفت وگو به توضیح ذیله:

طاعون (Bubonic plague)

قرنطینه شدن شاید به صورت بالقوه راهی واسه محدودکردن مریضی باشه تا از ابتلای بقیه مردم به اون جلوگیری کنه. این روش به وسیله اروپاییان درباره غده خیارکی مورد استفاده قرار گرفته. شرمن می نویسه: (وحشت و بی خبری، دلواپسی، قضاوتای با عجله، تنهایی و در ترس افتادن بیماران و جامعه، همه و همه به وجود اومده به وسیله نبود آگاهی کافی درباره طبیعت این جور مریضی هاست.)

مالاریا (Malaria)

یکی از مرگ آور ترین مریضیا در طول تاریخ که در سال، دلیل ابتلای بیشتر از 300میلیون و مرگ حدود 3 میلیون نفر می شه، مالاریاست. این مریضی اهمیت کنترل منتقل کنندگان مریضیا از جمله حیوانات یا حشرات رو نشون میده.

 به باور شرمن، شاید یکی از عواملی که اروپاییان رو در نواحی تحت استعمارشان در قاره آفریقا به این مریضی گرفتار می کرد، این بود که اونا از یه جور نوشابه شامل کنین، آب لیمو و داروی ضد باکتری که از پوست درخت گنه گنه جفت و جور می شد، استفاده می کردن.

آنفلوآنزا (Influenza)

از بین مریضیای جورواجور، کمتر مریضی رو مانند آنفلوآنزا میشه یافت که بر آمار مرگ و میر در دنیای مدرن و آسیب زدن به زندگی و سلامت سربازان و بر هم زدن شبکه های بهداشتی ارتش اثر داشته باشه.

 بعضی افراد اعلام کردن که مذاکرات ویلسون رئیس جمهور وقت، موقع پیمان ورسایل (Versailles) تحت اثر مریضی آنفلوآنزا که در اون زمان به اون گرفتار بود ، قرار گرفت.

هموفیلی و مشکل ذاتی در سوخت و ساز (Hemophilia and porphyria)

براساس گفته های شرمن، مشکلات ارثی خونی مانند مریضی هموفیلی و مشکل ذاتی در سوخت و ساز بدن، اثرات بسیار جدی بر حکام اروپایی داشته، طوری که فرانسیسکو فرانکو، دیکتاتور بزرگ اسپانیا دچار اینجور مشکلی بود.

نمونه دیگه از این افراد، رومانوف در روسیه س که خیلی از مشکلات ایشون به وجود اومده به وسیله وجود هموفیلی در خونواده اش بود.

سیفیلیس (Syphilis)

این مریضی قبلا به وسیله فلزات سنگینی مانند جیوه درمان می شد؛ اما بعدا با کشف عوامل دیگه، درمان اون شکل دیگری یافت. انتقال سریع این مریضی از راه روابط جنسی، فردی به نام پال ارلیچ رو برانگیخت تا با تولید دارویی که خود به اون گلوله جادویی می گفت، بیماران رو نجات دهد و اگه دقت کرده باشین، گذشته خیلی از داروها می تونه به کار ارلیچ می رسه. 

تب زرد (Yellow fever)

به گفته شرمن، در بعضی کشورها امکان پیروز شدن بر این مریضی جفت و جور شده؛ اما پشه منتقل کننده این مریضی نابود نشده و شاید هیچوقت هم نابود نشه. این مریضی قبل از گسترش جنگ جهانی دوم در مناطق جنوبی آمریکا، بر ساخت کانال پاناما خیلی موثر بود.

ضمن اینکه، تنبلی ذاتی میان اهالی جنوب، در مقایسه با انرژی و سرحالی اهالی شمال، نشون دهنده وجود یا نبود این مریضی در بین اوناس.

از اونجایی که پشها در زمستون به نسبت بقیه فصول مقاومت کمتری دارن، پس در نواحی شمالی، مریضی تب زرد نمی تونه وجود داشته باشه. 

سل (Tuberculosis) 

تلاش واسه نابود کردن مریضی سل انگیزه ای شد تا جستجوهای اولیه بر علیه آنتی بیوتیکا شروع شه. هم اینکه این مریضی به احتمال زیاد باعث پیدایش پاستوریزاسیون (گرمایی که موجب کشته شدن باکتری سل و دیگه عوامل مریضی زای آلوده کننده شیر می شه) شد. هم اینکه خاصیت واگیر دار بودن این مریضی، موجب بوجود اومدن قرنطینها (جایی که بیماران از بقیه جدا می شن تا درمان شن) گردید.

شپش سیب زمینی  Potato blight (cause of the Irish Potato Famine)

بعضی وقتا مریضیا نه فقط بر چگونگی زندگی بشر اثر میذاره، بلکه بر چیزی که می خوریم هم مؤثره. از جمله شپش سیب زمینی اثر شدیدی بر این داشت؛ چون که مقدار خیلی از آذوقه مردم ایرلند رو در نیمه سال 1800 میلادی نابود کرد. بقیه مریضیای به وجود اومده به وسیله گیاهان، می تونن به طور برابر نتیجه و اثر بسیار زیاد داشته باشن.

خیلی از کارشناسان کشاورزی بر کاشت دقیق اجناس نظارت دارن و می دونن که یه مریضی به تنهایی می تونه تهدید بزرگی واسه بشر و تاریخ باشه.

قحطی در ایرلند، تولید مثل ایرلندیا رو تحت اثر قرار داد و باعث حمله مهاجران ایرلندی به شهرهای آمریکا شد، تازه واردانی که با هدف پشتیبانی از دموکراسی، خود رو از بند آداب و رسوم رها کرده و واسه گسترش اثر اتحادیه ها و اعمال نفوذ بر شخصیتای ملی در این اتحادیه ها تلاش می کردن. 

وبای آسیایی (Cholera)

گسترش این مریضی به صورت جزئی و کلی، به وسیله شبکه های فاضلاب آلوده و نبود آب بهداشتی، خیلی از نقاط جهان رو تهدید می کنه؛ اما بهبود و مراعات اصول بهداشتی دلیل کاهش خیره کننده این مریضی در بعضی جوامع شده.

در قرن نوزدهم همه گیری این مریضی، یه فیزیک دان انگلیسی به نام جون اسنو رو بر اون داشت تا بفهمه که چیجوری مریضی به هر صورت در آب هست؟ و گونه ای از باکتری راست و میله ای شکلی رو شناسایی کرد، که ممکن بود تا چند سال نامعلوم بمونه. 

اچ آی ایشون/ایدز  (HIV/AIDS)

شرمن عقیده داره که هیچوقت نمیشه درباره مریضی های عفونی بدون بحث درباره ایدز گفت وگو کرد. اگه درمانای دارویی امروزی انجام شون ممکن باشه، در کاهش مرگ و میر به وجود اومده به وسیله ایدز تاثیردارن و این مریضی رو میشه به وسیله چیزی که ایشون اونو دخالت جدی در کنترل رفتارای پرخطر می نامد، کنترل کرد و حتی پیشگیری کرد.

ایشون در این باره میگه: (این مریضی با اینکه بسیار مدرن بوده، با مریضیایی که در گذشته وجود داشته و جوامع رو طوری به صورت همه گیر گرفتار کرده، رابطه داره.) 

آبله (Smallpox)

این مریضی واگیردار امروزه به کمک واکسیناسیون ریشه کن شده و شاید علم طب و واکسیناسیون، دقیق ترین نتیجه کار نابودی مریضی آبله بود.

خیلی از تحقیقات در مورد واکسنا، از تحقیقات درباره آبله شروع می شه که امیدهایی در مورد ریشه کن کردن بقیه مریضیای مشابه پیش روی ما قرار میده.

ترجمه: مانا لقمانی

*

منبع : tebyan.net

جمع آوری به وسیله بخش مقالات پزشکی و بهداشتی سایت آکا